مبانی حرفهای
در کارشناسرای، استاندارد، رویکرد، روش و مرجع، متناسب با موضوع هر پرونده، نوع دارایی مورد بررسی، هدف کارشناسی و اطلاعات قابل اتکا انتخاب میشود. مراجع زیر نمونهای از استانداردها، روشها و منابعی هستند که حسب مورد میتوانند در بررسیهای تخصصی مورد استفاده قرار گیرند.
در پروندههای ارزشگذاری، حسب موضوع از استانداردهای معتبر بینالمللی استفاده میشود. از جمله مجموعه استانداردهای بینالمللی ارزشگذاری (IVS) و بهویژه استانداردهای عمومی مربوط به چارچوب ارزشگذاری، مبانی ارزش، رویکردهای ارزشگذاری، دادهها و ورودیها، مدلهای ارزشگذاری و مستندسازی و گزارشگری، همچنین IVS 200 ـ بنگاهها و منافع تجاری و IVS 210 ـ داراییهای نامشهود.
بسته به ماهیت موضوع، کیفیت دادهها و هدف کارشناسی، از رویکردهای درآمدی، بازار و هزینه و روشهای متناسب با هر یک استفاده میشود. از جمله میتوان به جریانهای نقدی تنزیلشده (DCF)،رهایی از حق امتیاز (Relief-from-Royalty)،روش عایدات مازاد، بهویژه عایدات مازاد چنددورهای (MPEEM)،روش Greenfield، روشهای مبتنی بر معاملات یا داراییهای مقایسهپذیر و روشهای هزینه جایگزینی یا بازتولید (Replacement/Reproduction Cost) اشاره کرد. انتخاب روش تابع شرایط پرونده است و هیچ روش واحدی برای همه داراییها مناسب تلقی نمیشود.
در موضوعاتی که شناخت، اندازهگیری، ارزش منصفانه یا کاهش ارزش داراییها در تحلیل مؤثر است، حسب مورد به استانداردهای حسابداری ایران نیز توجه میشود؛ از جمله استاندارد حسابداری شماره ۱۷ ـ داراییهای نامشهود،استاندارد شماره ۴۲ ـ اندازهگیری ارزش منصفانه،استاندارد شماره ۳۲ ـ کاهش ارزش داراییها و در موارد مرتبط استاندارد شماره ۱۹ ـ ترکیبهای تجاری.
ماهیت حقوقی دارایی یا حق مورد ارزیابی میتواند مستقیماً بر وجود، حدود، مدت، قابلیت انتقال و در نتیجه ارزش اقتصادی آن اثر بگذارد. بنابراین حسب موضوع، قوانین و مقررات مرتبط نیز بررسی میشوند؛ از جمله:
در پروندههای فناوری اطلاعات، استانداردها، چارچوبها، مستندات فنی و مراجع حرفهای، متناسب با موضوع سامانه، نرمافزار، زیرساخت، داده یا خدمت مورد بررسی، انتخاب میشوند. مرجع مورد استفاده باید با موضوع کارشناسی ارتباط مستقیم داشته و از نظر فنی قابل اتکا باشد.